De olijfwilgbes, ook wel de herfstolijf genoemd, is een ware verscholen parel in het Nederlandse pluklandschap. Vanaf september tot ver in de herfst hangen de takken van de olijfwilg (Elaeagnus umbellata) vol met kleine, zilverachtige puntjes die bij nader inzien prachtige, roodgespikkelde bessen blijken te zijn. Het plukken is een heerlijk rustgevend uitje. Trek een oude trui aan, pak een mandje of emmer en ga met vrienden of familie op pad. Het leuke aan deze bes is dat hij niet aan een struik groeit die je kent: het is een beetje een mysterieuze verschijning, met zilvergrijs blad dat glinstert in de najaarszon.
Zo pluk je ze: De bessen hangen in trosjes. Knip of pluk voorzichtig de hele tros af, of haal de losse bessen eraf. Ze laten makkelijk los als ze rijp zijn. Proef er gerust één: eerst wat wrang, maar daarna heerlijk zoet en licht kruidig, een beetje als een rozenbottel zonder de zure nasmaak. Tip: pluk ze niet als ze nog te hard zijn (dan zijn ze bitter); wacht tot ze zacht en dieprood/oranje zijn. En let op: sommige boeren hebben ook de groene variant, maar die is meestal minder zoet.
Thuis aan de slag: Eenmaal thuis kun je ze wassen en direct gebruiken. Ze zijn heerlijk in jam, chutney of als topping op yoghurt. Maar de echte magie gebeurt wanneer je ze verwerkt tot een verrassend drankje of een warme traktatie.
Recept 1: Olijfwilgbes-jam met vanille en steranijs
Ingrediënten:
- 500 gram olijfwilgbessen
- 300 gram geleisuiker (2:1)
- 1 vanillestokje
- 1 steranijs
- Sap van 1 citroen
Bereiding:
- Was de bessen en doe ze in een pan. Voeg 100 ml water toe en breng aan de kook. Laat 10 minuten zachtjes pruttelen tot de bessen openbarsten.
- Pers de bessen door een zeef of pureer ze met een staafmixer (voor een zachtere jam). Gooi de pitjes weg.
- Doe de puree terug in de pan, voeg de geleisuiker, het citroensap, het opengesneden vanillestokje en de steranijs toe.
- Laat al roerend 5 minuten koken. Verwijder de steranijs en het vanillestokje.
- Giet de jam in gesteriliseerde potjes en draai de deksels erop. Laat omgekeerd afkoelen.
Deze jam is heerlijk op toast, bij een kaasplankje of door de yoghurt.
Recept 2: Olijfwilgbes-chutney met gember en appel
Ingrediënten:
- 400 gram olijfwilgbessen
- 2 zoete appels (bijv. Elstar), geschild en in blokjes
- 1 ui, gesnipperd
- 3 cm gember, geraspt
- 150 ml appelazijn
- 150 gram bruine suiker
- 1 theelepel kaneel
- Snufje zout
Bereiding:
- Doe alle ingrediënten in een pan en breng aan de kook.
- Zet het vuur laag en laat 30-40 minuten zachtjes pruttelen tot het dik en glazig is.
- Proef en voeg eventueel extra suiker of azijn toe voor de perfecte balans tussen zoet, zuur en pittig.
- Giet in schone potjes. Deze chutney is fantastisch bij oude kaas, wildgerechten of een vegetarische burger.
Cocktail: Olijfwilgbes-Sour
Ingrediënten (1 glas):
- 60 ml jenever of vodka
- 30 ml vers geperst citroensap
- 20 ml olijfwilgbes-siroop (zie onder)
- 1 eetlepel eiwit (of aquafaba voor vegan)
- IJs
- Takje rozemarijn ter garnering
Siroop maken: Kook 200 gram bessen met 200 ml water en 150 gram suiker gedurende 15 minuten. Zeef en laat afkoelen.
Bereiding:
- Doe de jenever, citroensap, siroop en eiwit in een cocktailshaker.
- Schud zonder ijs (dry shake) gedurende 15 seconden.
- Voeg ijs toe en schud nog 15 seconden.
- Schenk in een gekoeld glas en garneer met een takje rozemarijn en een paar verse bessen.
Deze cocktail is fris, rood, licht kruidig en perfect voor een herfstavond.
Extra: Olijfwilgbes-thee (warm of koud)
Ingrediënten:
- 2 eetlepels gedroogde olijfwilgbessen (of 4 eetlepels verse)
- 500 ml water
- 1 theelepel honing (optioneel)
- Schijfje citroen en een takje tijm
Bereiding:
- Breng het water aan de kook en giet over de bessen in een theepot of mok.
- Laat 10 minuten trekken. Hoe langer, hoe dieper de kleur en de smaak.
- Zeef de bessen eruit (de pitjes zijn niet lekker om mee te drinken).
- Voeg honing, citroen en tijm toe. Drink warm als troostende herfstthee, of laat afkoelen en serveer over ijs als verfrissende ijsthee.
Tip: De smaak doet denken aan rozenbottel met een vleugje kaneel – onweerstaanbaar!
Dus trek eropuit, pluk een mandje vol en tover deze najaarsbessen om tot iets bijzonders. De olijfwilgbes wacht op je.